Sigorta şirketinin tazminatı ödememesi, her zaman talebin hukuken sona erdiği anlamına gelmez. Ret; rizikonun teminat dışında olduğu, primin ödenmediği, beyan yükümlülüğünün ihlal edildiği, hasarla poliçe arasındaki illiyetin kurulamadığı veya istenen belgelerin tamamlanmadığı gerekçesine dayanabilir. Bazen şirket açık ret vermeden incelemeyi uzatır ya da hesaplanan zararın yalnızca bir bölümünü öder. İlk yapılması gereken, ret gerekçesini yazılı almak ve bu gerekçeyi poliçe, genel şartlar, özel şartlar ve Türk Ticaret Kanunu hükümleriyle karşılaştırmaktır.
Sigorta Şirketi Neden Ödeme Yapmaz?
En sık uyuşmazlık teminat kapsamı üzerinde çıkar. Olay poliçede sayılan risklerden biri olsa bile istisna, muafiyet, müşterek sigorta, eksik sigorta veya azami limit uygulanabilir. Sigortacı rizikonun poliçe başlamadan önce gerçekleştiğini, hasarın olağan yıpranma ya da bakım eksikliğinden doğduğunu veya sigortalının kasıtlı davranışının bulunduğunu ileri sürebilir. Sağlık ve hayat sigortalarında sözleşme öncesi beyan; kasko ve iş yeri sigortalarında kullanım şekli, güvenlik önlemleri ve hasar nedeni önemlidir. Ret yazısında soyut biçimde ‘poliçe kapsamı dışı’ denilmesi yeterli açıklama sayılmamalı; dayanılan hüküm ve olay bağlantısı sorulmalıdır.
Eksik belge gerekçesi
Sigortacı tazminatın kapsamını belirlemek için makul ve gerekli belgeleri isteyebilir. Ancak talebi sonuçsuz bırakmak amacıyla olayla ilgisiz veya sigortalının erişemeyeceği belgelerin sürekli istenmesi dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz. Hangi belgenin neden gerekli olduğu yazılı sorulmalı, elde edilemeyen belge için ilgili kurumdan alınan cevap sunulmalıdır. Teslim edilen her belgenin listesi ve teslim tarihi saklanmalıdır. Böylece ödeme süresinin başlayıp başlamadığı ve gecikmenin kime ait olduğu belirlenebilir.
Tazminat Ne Zaman Muaccel Olur?
Türk Ticaret Kanunu’na göre sigortacının borcu, rizikonun gerçekleşmesi ve ilgili belgelerin verilmesinden sonra araştırmalar tamamlanınca muaccel olur; zarar sigortalarında kural olarak ihbardan itibaren kırk beş gün, can sigortalarında on beş gün geçmesiyle de özel süreler gündeme gelir. Araştırmanın sigortalının kusuruyla gecikmesi süre hesabını etkileyebilir. Kasko Genel Şartları ayrıca eksiksiz belge ve varsa eksper raporundan sonra en geç on iş günü içinde inceleme ve ödeme öngörür; borç her hâlde hasar ihbarından kırk beş gün sonra muaccel olur. Branşa özgü genel şart mutlaka kontrol edilmelidir.
Avans isteme hakkı
İnceleme hasar ihbarından itibaren üç ay içinde tamamlanamazsa, şartları oluştuğunda sigortalı tespit edilecek hasar miktarının en az yüzde ellisinin avans olarak ödenmesini isteyebilir. Avans nihai tazminattan mahsup edilir ve tartışmasız miktarın bekletilmesini önlemeyi amaçlar. Talep yazılı yapılmalı; ön ekspertiz, fatura ve diğer belgelerle yaklaşık zarar gösterilmelidir. Şirketin hiçbir ödeme yapmadan belirsiz süre beklemesi yerine, uyuşmazlık dışı kısmın derhâl ödenmesi de istenebilir.
Ret Kararına Nasıl İtiraz Edilir?
İtiraz dilekçesinde olay kronolojisi, poliçe teminatı, ret gerekçesinin neden hatalı olduğu ve talep miktarı ayrı başlıklarla açıklanmalıdır. Eksper raporundaki teknik hata varsa karşı uzman görüşü veya servis raporu sunulabilir. Sağlık dosyasında tedavinin tıbbi gerekliliği ve hastalığın başlangıç tarihi; yangın dosyasında çıkış nedeni ve envanter; hırsızlık dosyasında zorlama izleri ve güvenlik kayıtları somutlaştırılmalıdır. Şirket içi itiraz birimi veya şikâyet kanalı kullanılabilir. SEDDK’ya yapılan düzenleyici şikâyet denetim sağlayabilir; ancak tazminata hükmeden yargısal yolun yerine geçmez.
Eksik Ödeme ve İbraname Riski
Şirketin bir miktar ödeme teklif etmesi hâlinde hesap kalemleri istenmelidir. Muafiyet, sovtaj, kusur, eskime, eksik sigorta veya limit indiriminin dayanağı kontrol edilmelidir. ‘Nihai ödeme’, ‘ibra’ veya ‘başka hak talep etmeyeceğim’ içerikli belge imzalanmadan önce etkisi değerlendirilmelidir. Kısmi ödemenin çekincesiz kabulü her durumda bütün haklardan vazgeçme anlamına gelmese de ispat tartışması yaratabilir. Ödeme alınırken fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğu yazılı bildirilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Şirket telefonla ret verirse ne yapılmalı?
Ret gerekçesi ve poliçe maddesi yazılı istenmelidir. Tahkim veya davada şirketin nihai cevabı ile başvuru tarihini gösteren kayıt önemlidir. Telefon görüşmesi tek başına yeterli dosya oluşturmaz.
Eksper raporu kesin midir?
Hayır. Eksper raporu teknik delildir; sigorta şirketini, hakemi veya mahkemeyi her durumda bağlamaz. Fotoğraf, servis kaydı, bağımsız uzman görüşü ve bilirkişi incelemesiyle rapora itiraz edilebilir.
Sigorta Uyuşmazlığında Deliller ve Başvuru Yolları
Sigorta uyuşmazlıklarında poliçe, genel şartlar ve özel şartlar birlikte okunmalıdır. Teklif formu, bilgilendirme metni, prim makbuzları, hasar ihbarı, eksper raporu, fotoğraf ve video kayıtları, faturalar, sağlık belgeleri, kolluk veya itfaiye tutanakları ile şirket yazışmaları dosyanın temel delilleridir. Başvurunun tarihi ve eklerinin teslim edildiği kayıt altına alınmalıdır. Telefon görüşmesi yapılmışsa görüşmenin zamanı ve başvuru numarası saklanmalı; yalnızca sözlü beyana güvenilmemelidir. Sigortacıdan ret veya eksik ödeme gerekçesinin poliçedeki madde ve hesap yöntemi gösterilerek yazılı açıklanması istenmelidir.
Sigorta şirketine yazılı başvuru
Tahkim veya dava öncesinde talep sigorta şirketine somut ve belgeli biçimde yöneltilmelidir. Başvuruda poliçe ve hasar numarası, riziko tarihi, olay özeti, talep kalemleri, hesaplanan tutar, ödeme hesabı ve ekler listesi bulunmalıdır. Sigorta Tahkim Komisyonuna gidilecekse şirketin olumsuz nihai cevabı veya başvurudan sonra genel olarak on beş iş günü, trafik sigortasında on beş gün cevap verilmediğini gösteren belge gerekir. Eksik başvuru süreleri ve faiz başlangıcı konusunda tartışma yaratabileceğinden gönderim yöntemi ispatlanabilir olmalıdır.
Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme
Uyuşmazlığın tarafı olan kuruluş tahkim sistemine üyeyse, zorunlu sigortalarda ise kanundaki özel kapsam çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir. Tahkim genellikle uzman hakem, yazılı yargılama ve daha kısa karar süresi avantajı sağlar. Buna karşılık karmaşık tanık dinleme, kapsamlı delil toplama veya birden fazla sigorta dışı davalı bulunan dosyalarda mahkeme yolu uygun olabilir. Tüketici işlemi niteliğindeki poliçelerde tüketici mahkemesi, ticari nitelikteki sözleşmelerde asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir. Görev, yetki ve dava şartı arabuluculuk talebin niteliğine göre ayrıca kontrol edilmelidir.
Zamanaşımı ve faiz
Sigorta taleplerinde zamanaşımı branşa ve talebin hukuki kaynağına göre değişir. Türk Ticaret Kanunu’ndaki genel sigorta zamanaşımı, Karayolları Trafik Kanunu’ndaki özel süreler, haksız fiil ve ceza zamanaşımı aynı dosyada farklı sonuç doğurabilir. Bu nedenle yalnızca şirket incelemesinin bitmesini beklemek güvenli değildir. Tazminat borcu muaccel olduğunda sigortacı kural olarak ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşebilir; ancak muacceliyet için gerekli belgelerin teslimi ve araştırma süresi önem taşır. Talepte faiz türü ve başlangıç tarihi açıkça gösterilmelidir.
Hak Kaybını Önlemek İçin Pratik Yaklaşım
Riziko gerçekleştiğinde önce can ve mal güvenliği sağlanmalı, zararın büyümesini önleyen makul tedbirler alınmalı ve olay gecikmeden belgelenmelidir. Hasarlı mal, şirket veya eksper incelemesi yapılmadan zorunlu olmadıkça değiştirilmemeli; acil onarım gerekiyorsa önce ayrıntılı görüntü ve fatura alınmalıdır. Poliçe yükümlülükleri içinde öngörülen ihbar, koruma ve belge sunma adımları yerine getirilmelidir. Sigortalı gerçeğe aykırı beyan, sahte fatura veya hasarı büyütme girişiminden kesinlikle kaçınmalıdır; kasıtlı davranış tazminat hakkının tamamen düşmesine ve ceza soruşturmasına yol açabilir.
Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır. Teminat kapsamı, özel şartlar, istisnalar, muafiyetler, kaza veya riziko tarihi, kusur, belgeler ve güncel mevzuat somut sonucu değiştirebilir. Hak kaybı riski bulunan uyuşmazlıklarda poliçe ve dosyanın uzman tarafından incelenmesi uygundur.
